Του Αλέξη Π. Μητρόπουλου(*)

 

Η προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας (επίδομα ανά 2ετία, 3ετία ή 5ετία) ήταν ο βασικός μηχανισμός αύξησης του μισθού/ημερομισθίου στον ιδιωτικό τομέα τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη και την Ελλάδα. 

Με προσαύξηση ανά τριετία (5-10%), μετά από 25 χρόνια συνεχούς εργασίας, ο εργάτης/τεχνίτης/υπάλληλος στον ιδιωτικό τομέα σχεδόν διπλασίαζε τον εισαγωγικό (βασικό ή κατώτατο) μισθό του. Η σταθερότητα στην εργασία ευνοούσε τη γενίκευση αυτού του μηχανισμού. Η παραμονή στον ίδιο (συνήθως) εργοδότη εναρμόνιζε τις παραγωγικές και κοινωνικές σχέσεις κι έδινε ώθηση στην ανάπτυξη της παραγωγικότητας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 

Η αύξηση του μισθού λόγω προϋπηρεσίας αντανακλούσε την άνοδο του οικονομικού μικρο-κλίματος και εδραίωνε την ασφάλεια και την αρμονική σύζευξη των εργασιακών και των κοινωνικών σχέσεων. Η συσσωρευμένη εμπειρία του εργαζόμενου προβαλλόταν στον μηχανισμό της προσαύξησης, κάτι που αμφισβητείτο ή δεν αναγνωριζόταν σε περίπτωση εναλλαγών εργοδότη. 

Άλλωστε και τα δημόσια εργασιακά συστήματα εισήγαγαν με διάφορες ονομασίες τον θεσμό, που αποδείχθηκε σωτήριος για τη συνοχή τους. 

Η αίσθηση της δι-εργασιακής δικαιοσύνης είναι μείζον θέμα στο περιβάλλον της λεγόμενης «ψυχολογικής εργονομίας και απόδοσης».

Η Τριαρχία των δανειστών εξ υπ’αρχής  με το α’ Μνημόνιο (ν.3845/2010), αλλά κυρίως με το β’ κοινωνιοκτόνο της συγκυβέρνησης Παπαδήμου (ν.4046/2012) επέβαλε τη μείωση του κατώτατου μισθού, κυρίως μέσω της κατάργησης του μηχανισμού προσαύξησής του, στον οποίο προεξήρχε το επίδομα προϋπηρεσίας. 

Το δεύτερο εργασιοκτόνο, κοινωνιοκτόνο και εθνοκτόνο Μνημόνιο της υποβάθμισης της χώρας και διάρρηξης του κοινωνικού ιστού (ν. 4046/2012) έθεσε και τους ιδεολογικούς όρους τής περαιτέρω απαξίωσης της χώρας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Θέσπισε δηλαδή, μεταξύ άλλων, τη «ρήτρα της συγκρίσιμης ανταγωνιστικής ευθυγράμμισης» μισθολογικού-μη μισθολογικού κόστους με τα αντίστοιχα των χωρών της Κεντρικής και ΝΑ Ευρώπης (σελ.713).

Με τον ν.4093/2012 («Μεσοπρόθεσμο 2013-2016»), που συγκεκριμενοποίησε τα μέτρα του β’ Μνημονίου, τέθηκε σε εξέλιξη και η «ρήτρα βουλγαροποίησης» του κατώτατου μισθού (σελ. 5612). Ο κατώτατος ορίστηκε αρχικώς σε 586 € για ενήλικες και σε 511 € για ανήλικους εργατοτεχνίτες, καταργήθηκαν όλα τα επιδόματα επ’αυτού και διασώθηκε η προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας μέχρι το πολύ 9 ετών (3 τριετίες). Η πέραν των 9 ετών προσαύξηση καταργήθηκε για τους παλιούς εργαζόμενους και απαγορεύτηκε κάθε προσθήκη προϋπηρεσίας από 14-2-2012 επί του κατώτατου για όλους τους μισθούς και όλους τους εργατοϋπαλλήλους.

Έτσι σήμερα και για τους παλιούς και για τους νέους εργαζόμενους:

α)για την εργασία μετά τις 14-2-2012, δεν δίνεται προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας σε κανέναν, μέχρις ότου η ανεργία πέσει κάτω του 10% (σελ.5612 ν. 4093/2012),

β)για την εργασία μέχρι 14-2-2012, ορίζεται (όπως εξειδικεύεται στην από 28-112012 εγκύκλιο του υπουργού Εργασίας) ότι ο κατώτατος μισθός των υπαλλήλων ηλικίας 25 ετών και άνω προσαυξάνεται με ποσοστό 10% για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως 3 τριετίες (συνολικώς 30% για προϋπηρεσία 9 ετών και άνω). Το δε κατώτατο ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών ηλικίας 25 ετών και άνω προσαυξάνεται με ποσοστό 5% για κάθε τριετία και έως 6 τριετίες (συνολικά 30% για προϋπηρεσία 18 ετών και άνω).

Επειδή υπήρξε σύγχυση με τις περί τριετιών δηλώσεις κυβερνητικών παραγόντων σπεύδουμε να εξηγήσουμε ότι η τελευταία παρέμβαση της κυβέρνησης (σελ. 49 πολυνομοσχεδίου) αφορά στη μείωση στο μισό των 3 τριετιών, που τυχόν έχουν διανύσει οι σήμερα μακροχρόνια άνεργοι και μέλλοντες εργαζόμενοι. Αυτοί για τα 9 χρόνια εργασίας προ της 14-2-2012, αντί της ισχύουσας 30% (=3 Χ 10%) προσαύξησης, θα λαμβάνουν 15% (=3Χ5%), ενώ για τα χρόνια μετά την 14-2-2012 δεν θα λαμβάνουν καμία προσαύξηση όσο και αν εργαστούν. Όπως άλλωστε παρατηρεί και η Επιστημονική Επιτροπή της Βουλής στην Έκθεσή της (σελ. 23-24), αυτό είναι αντισυνταγματικό, διότι προσκρούει στην αρχή της ισότητας.

Συμπέρασμα:

α)για όλους τους εργαζόμενους (παλιούς και νέους) η προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας πέραν των τριών τριετιών (δηλ. 9 χρόνια κατ’ανώτατο όριο) έχει καταργηθεί,

β)για τους νέους, που εισήλθαν στην αγορά εργασίας μετά τις 14-2-2012 ή εισέλθουν στο μέλλον (χωρίς δηλαδή θεμελιωμένες τριετίες), δεν χορηγείται καμιά προσαύξηση έως ότου η ανεργία πέσει κάτω από 10%!

γ)ακόμα και όταν η ανεργία πέσει …κάτω από 10%, θα μπορέσουν να αναγνωρίσουν μόνο 9 χρόνια (3 τριετίες), αλλά με 5% προσαύξηση η καθεμία (δηλαδή 15% συνολικά) και όχι 30%, όπως είχε θεμελιωθεί προ της 14-2-2012.

Για τους εργαζόμενους αυτούς, αν καταφέρουν να δουλέψουν 30 πλήρη χρόνια(!), τα 9 έτη (3 τριετίες) δίνουν προσαύξηση 15%, ενώ τα λοιπά 21 έτη (7 τριετίες) δεν θα προσμετρηθούν καθόλου για προσαύξηση! 

Γι’αυτό η νέα αυτή ρύθμιση, σε συνέχεια βεβαίως της προγενέστερης του ν. 4093/2012 είναι η πιο σκληρή και αντεργατική. Αποτελεί το όχημα καταβύθισης των μισθών του ιδιωτικού τομέα που υλοποιεί τη «ρήτρα βουλγαροποίησης» του «παπαδήμιου» Μνημονίου. 

Έτσι εξηγείται γιατί η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί, με διάφορες ακατανόητες περιστροφές και περιφράσεις, έκαναν το παν για να αποκρύψουν το πραγματικό περιεχόμενο της τελευταίας νομοθετικής παρέμβασης!